جوان آنلاین: برای بسیاری از خانوادهها، مهر پیش از آنکه با صدای زنگ مدرسه آغاز شود، با فهرست خریدهای تابستان از راه میرسد، فهرستی که از سوی مدرسه به آنها ارائه میشود. در میان اقلام نوشته شده در این لیست بلندبالا، لباس فرم جایگاه ویژهای دارد، لباسی که قرار بود نماد نظم و هویت مدرسه باشد، اما برای والدین به یکی از نشانههای هزینههای تکرارشونده سال تحصیلی تبدیل شده است.
طی سالهای گذشته کم نبودند خانوادههایی که با وجود سالم بودن لباس فرم، ناچار شدند تنها به دلیل تغییر رنگ، مدل یا نشان مدرسه، بار دیگر راهی بازار شوند و هزینه کنند. هزینهای که شاید به تنهایی چندان سنگین نباشد، اما در کنار دهها خرج ریز و درشت دیگر، سهم زیادی در سنگینتر شدن سبد هزینههای تحصیلی ایفا میکند. حالا وزیر آموزش و پرورش با تصمیم سهساله شدن دوره استفاده از لباس فرم، به دنبال شکستن این چرخه است، تصمیمی که اگر به درستی اجرا شود، میتواند نشانهای از توجه به واقعیتهای اقتصادی خانوادهها باشد.
۳ سال تحصیلی با یک لباس
در حالی که هزینههای مرتبط با تحصیل هر سال سهم بیشتری از بودجه خانوارها را به خود اختصاص میدهد، وزیر آموزش و پرورش از اجرای سیاستی تازه برای کاهش یکی از هزینههای ثابت دانشآموزان خبر دادهاست.
علیرضا کاظمی با تأکید بر ضرورت توجه به معیشت خانوارها و ترویج فرهنگ قناعت اعلام کرد: «دوره استفاده از لباس فرم مدارس از این پس سهساله میشود.» تصمیمی که به گفته او با هدف کاهش هزینههای تحمیلشده به خانوادهها اتخاذ شدهاست.
کاظمی در همین راستا بر لزوم رعایت حقوق دانشآموزان و خانوادهها در فرآیند ثبتنام نیز اشاره کرد: «ثبتنام دانشآموزان باید بدون هیچگونه محدودیت انجام شود و هیچ مدرسهای حق ندارد با ایجاد موانع اداری یا اعمال سلیقههای شخصی، خانوادهها را با مشکل مواجه کند.»
وزیر آموزش و پرورش همچنین با انتقاد از آنچه حصارکشی مدارس و محدود کردن دسترسی دانشآموزان به برخی مدارس خواند، تصریح کرد: «هیچ مدیری حق ندارد با ایجاد مانع، به مردم فشار وارد کند.»
دردسر والدین
هر سال با نزدیک شدن به مهرماه، فهرست بلندبالایی از هزینهها روی لیست خرید خانوادهها قرار میگیرد، از خرید کیف و کفش و لوازمالتحریر گرفته تا سرویس ایاب و ذهاب، کلاسهای فوقبرنامه و حتی لباس فرم مدرسه. مجموعهای از مخارج که آغاز سال تحصیلی را برای بسیاری از خانوادهها به فصلی پرهزینه تبدیل میکند. در این میان اما، لباس فرم یکی از معدود هزینههایی است که تقریباً همه خانوادهها ناگزیر به پرداخت آن هستند.
هر چند هدف از یکسانسازی پوشش دانشآموزان، کاهش شکافهای ظاهری و تقویت نظم در محیط آموزشی عنوان میشود، اما در سالهای اخیر خرید سالانه لباس فرم به یکی از گلایههای پرتکرار والدین تبدیل شدهاست. بسیاری از خانوادهها میگویند در حالی که لباس سال گذشته هنوز قابل استفاده است، تغییر مدل، رنگ یا الزام مدارس به تهیه فرم جدید، آنها را ناچار به پرداخت هزینهای دوباره میکند.
خانم کریمی، مادر یکی از دانشآموزان پایه چهارم ابتدایی در اینباره میگوید: «بعضی سالها لباس فرزندم کاملاً سالم بود، اما به دلیل تغییرات جزئی در فرم مدرسه مجبور شدیم دوباره هزینه کنیم. وقتی چند فرزند دانشآموز داشته باشید، همین هزینهها هم رقم قابل توجهی میشود.»
آقای حسنی پدر یک دانشآموز دوره متوسطه نیز معتقد است: «خانوادهها با اصل لباس فرم مشکلی ندارند. اتفاقاً یکدست بودن پوشش دانشآموزان میتواند به کاهش برخی تفاوتها کمک کند، اما وقتی هر سال به بهانهای لباس جدید معرفی میشود، طبیعی است که والدین احساس کنند هزینهای غیرضروری به آنها تحمیل شدهاست.»
خانم ولیپور، مادر دیگری که دو فرزند دانشآموز دارد، میگوید: «با نزدیک شدن به مهر، هزینهها یکی پس از دیگری از راه میرسند، از کیف و کفش گرفته تا لوازمالتحریر و سرویس مدرسه. اگر قرار باشد لباس فرم هم هر سال تغییر کند، فشار بیشتری به خانواده وارد میشود. به همین دلیل، سهساله شدن لباس فرم میتواند خبر خوبی باشد، به شرط آنکه در همه مدارس اجرا شود.»
از بخشنامه تا حیاط مدرسه
موفقیت این تصمیم، بیش از هر چیز، به نحوه اجرای آن بستگی دارد. تجربه نشان داده که فاصله میان تعدادی از بخشنامهها و آنچه در مدارس رخ میدهد، زیاد است. از سوی دیگر، دانشآموزان بهویژه آنها که در سالهای ابتدایی و متوسطه اول تحصیل میکنند، رشد سریعی دارند و ممکن است یک لباس برای سه سال قابلاستفاده نباشد. با این حال والدین میگویند حتی اگر این تصمیم بتواند از خرید سالانه لباس فرم جلوگیری کند و دوره استفاده از آن را طولانیتر کند، باز هم بخشی از هزینههای آغاز سال تحصیلی کاهش مییابد.
آنچه برای خانوادهها اهمیت دارد، نه متن بخشنامهها بلکه نتیجه آنهاست. اگر تمام مدارس با این سیاست همراه شوند و از تغییرات غیرضروری در لباس فرم پرهیز کنند، سهساله شدن لباس فرم میتواند به یکی از معدود تصمیمهایی تبدیل شود که اثر آن مستقیماً در هزینه تحصیل و جیب خانوادهها دیده خواهد شد.
